Proces

Repremiera filmu: 14 sierpnia 2026

Film dostępny w odrestaurowanej wersji 4K.

Francja, Włochy, RFN 1962, 119’
Oryginalna wersja językowa: angielska.
Film z napisami w języku polskim.
Tłumaczenie: Dariusz Kuźma

Nikt nie jest bez winy.

Józef K. (w tej roli znany z “Psychozy” Anthony Perkins) to przeciętny, niewyróżniający się niczym urzędnik. Jego uporządkowane życie zaczyna się rozpadać, gdy pewnego ranka zastaje w swoim pokoju tajemniczych nieznajomych. Mężczyźni oświadczają, że został aresztowany. Tak rozpoczyna się duszny, surrealistyczny proces, w którym bohater nie poznaje nawet natury stawianych mu zarzutów…

W momencie premiery zrealizowany przez Orsona Wellesa „Proces” podzielił publiczność i krytyków. Jedni zarzucali reżyserowi zbyt śmiałe odejście od literackiego pierwowzoru, inni właśnie w tym upatrywali największy atut tej hipnotyzującej wizji. Sam Welles podkreślał w wywiadach: „To nie tyle adaptacja, ile film inspirowany książką, w której moim współpracownikiem i partnerem jest Franz Kafka”.

Obok Perkinsa na ekranie błyszczą ikony światowego kina: Jeanne Moreau, Romy Schneider oraz sam Orson Welles w roli demonicznego i wszechwładnego adwokata.

 

Reżyseria: Orson Welles
Muzyka: Jean Ledrut
Scenariusz: Orson Welles, Pierre Cholot (oparty na powieści Franza Kafki „Proces”)
Zdjęcia: Edmond Richard
Montaż: Fritz Müller, Yvonne Martin
Scenografia: Jean Mandaroux
Producent: Alexander Salkind
Produkcja: Paris-Europa Productions, Hisa-Film, Finanziaria Cinematografica Italiana, Globus-Dubrava
Występują: Anthony Perkins, Orson Welles, Jeanne Moreau, Romy Schneider, Arnoldo Foà

Film otrzymał między innymi następujące wyróżnienia:
Nagroda FIPRESCI (Międzynarodowej Federacji Krytyki Filmowej) na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Valladolid w 1963 roku za najlepszy film; Nagroda Francuskiego Syndykatu Krytyków Filmowych (Syndicat Français de la Critique de Cinéma) – Nagroda dla najlepszego filmu roku, przyznana w 1964 roku.

Proces jest przede wszystkim osiągnięciem wizualnym – popisem brawurowego wykorzystania ustawienia i ruchu kamery oraz pomysłowego operowania światłem.
Roger Ebert

Mistrzowska realizacja i zniewalająca reżyseria. Wspaniały Perkins i te lokacje!
Jakub Marciniak, Immersja

To monochromatyczne arcydzieło jest jednym z najwybitniejszych osiągnięć Wellesa. Pomysłowa adaptacja, która znakomicie oddaje czarny humor i atmosferę koszmaru sennego powieści.
Philip French, The Guardian

Najmroczniejsza z komedii Wellesa – apokaliptyczna interpretacja Kafki, ukazująca upiorną farsę labiryntowego uwikłania K. w mechanizmy winy i odpowiedzialności, w jednym z najbardziej ekspresjonistycznych i formalnie nowatorskich wcieleń kina noir.
Time Out

Orson Welles o filmie:
To, co umożliwiło mi nakręcenie tego filmu, to fakt, że przez całe życie dręczyły mnie powracające nocne koszmary o poczuciu winy… To dla mnie bardzo osobiste dzieło. (…) to najbardziej autobiograficzny film, jaki kiedykolwiek zrobiłem, jedyny, który jest mi naprawdę tak bliski.

Orson Welles o filmie:
Jestem ogromnie wdzięczny za możliwość zrealizowania tego filmu. Mogę powiedzieć, że sam okres zdjęć – nie montażu, bo ten jest okropną harówką – był najszczęśliwszym czasem w całym moim życiu. Mówcie, co chcecie, ale Proces to najlepszy film, jaki kiedykolwiek zrobiłem.

Film przeznaczony dla widzów od 15 roku życia.

Z dumą i satysfakcją informujemy, że patronat medialny nad filmem objęli:
Po Godzinach. Robert Ziębiński, SpoilerMaster – podcast do słuchania po seansie, naEKRANIE.pl, Podwójne uderzenie.

„Proces” O. Wellesa otrzymał rekomendację Zespołu Edukatorów Filmowych (ZEF). Podkreślając walory edukacyjne filmu ZEF wskazuje na  fakt, że „projekcja filmu oraz lektura książki mogą stać się punktem wyjścia do rozmowy o odpowiedzialności, wolności, mechanizmach władzy, a także o tym, jak reagować na absurdy i niesprawiedliwość” i podsumowując dodają „przy odpowiednim przygotowaniu i wprowadzeniu Proces może stać się dla uczniów wartościową, choć wymagającą pozycją filmową, który pokazuje, jak silna wizja autorska może wejść w dialog z klasyką literatury, nie tracąc przy tym jej ducha, a jednocześnie proponując własne, prowokujące do dyskusji odczytanie”.

Cała opinia ZEF-u jest to przeczytania na stronie https://zef.org.pl/proces/

Poniżej znajduje się dostęp do materiałów pomocnych w popularyzacji filmu: